Musa Carullah Sözleri

Musa Carullah Kimdir? Hayatı ve Kısa Biyografisi

Musa Carullah Bigi, XX. asrın başı Rusya’nın müslümanları arasındaki ilerici hareketin önderlerinden biri olan ve ileri gelen Tatar filozofu ve ilahiyat alimi, gazeteci.Musa Carullah Bigeyev, Penza vilayeti Çembar kazası (şimdi Penza bölgesi Kamenskiy ilçesi) Kikino köyinde 25 Aralık 1873 yılında dünyaya gelmişti. Doğduğu zaman babası, ahund (bölge kadısı) görevine tayin edilerek ailesiyle birlikte Rostov-Na-Donu şehrine taşınmaya hazırlanıyordu. Bu bilgiler, alimin küçük kızı Fatma Musa kızı Tagircanova tarafından annesi sözlerinden yazılıp yaşamöykü ‘Musa Efendi, Zamanı ve Çağdaşları Kitabı’ 2010 yılında çıktıktan sonra bilim dünyasına mal oldu. Bigeyev kendisi, doğduğu tarih ve yere gerekli önem vermediğinden dolayı bu konuda halihazırda varyantlar ortaya çıktı. Laik ve ilahi öğrenim görmüş olan Bigeyev, Rostov-Na-Donu şehrinde fen okulundan mezun olup Bahçesaray, Kazan ve Buhara’nın medreselerinde, hem de Kahire’deki en eski müslüman üniversitesi ‘El-Azher’de okumuştu. 1905 yılı Mayıs ayında ülkesine dönüp ‘Kemaliye’ medresesinin kurucusu olan Çistopol tüccarı ve işanı (tarikat şeyhi) M.-Z. Kamalov’un kızıyla evlendi.Petersburg’a taşınan M. Bigeyev, gönüllü olarak St.-Petersburg İmparator Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki derslere ve konferanslara gider, Abdreşid İbrahimov’un ‘Ülfet’ (‘Geçim’) gazetesinde makalelerini yayımlatır ve Kadet partisine ideolojik olarak yakın olan ‘İttifak-ül-Müslimin’ (‘Müslümanlar Birliği’) partisinin kurulmasına çalışırdı. M. Bigeyev, 15 Ağustos 1905’te Avrupa’nın en büyüğü olan Nijniy Novgorod Fuarı yapıldığı zaman düzenlenen Birinci Müslümanlar Örgütleme Kongresi’nin çalışmalarına katıldı. 1906 yılında ise İkinci ve Üçüncü Müslümanlar Kongreleri’nin etkin katılımcısı olup Parti’nin Merkezi Kurulu’na seçiliyordu. M. Bigeyev, ‘Hareketimizin başlangıcı’ önsözü olan ‘Tüm Rusya Müslüman Birliği Tüzüğü’ broşürünü Rusça yayınlattı. 1914 yılında Petersburg’ta düzenlenen Dördüncü Müslümanlar Kongresi’nin sekreteri idi. sozkimin.com Sonraki zamanlarda M. Bigeyev, kongrelerin malzemelerini ‘Islahatlar Esasları’ kitabında yayınladı. 1906 yılından beri kendi ilahiyat eserlerini yayımlatmaya başlayan M. Bigeyev, yakında büyük bir şöhret kazandı. 1908 yılında M. Bigeyev, ilk Tatar yazarlarından biri, ‘Binler, veya Güzel Hatice’ (1887) ve ‘Büyük Günahlar’ (1890) laik romanlarının müellifi olan merhum ağabeyi Muhammed-Zakir Bigeyev (1870, Penza vilayeti Kikino köyü ‘ 1902, Rostov-na-Donu)’in ‘Nehirlerarası (Mezopotamya) Seyahatı’ kitabını yayımladı.

Fikirlerimizi ve aklımızı tüm boyutlarıyla hür bırakmalıyız. Her müminin düşünce ve mezhebine saygı göstermeliyiz. İnsanların fikirlerine muhalif olabilir veya daha fazlasını söyleyeyim insanların fikrine düşman olabiliriz. Fakat müminlerin kendilerine her halükarda dost olmalıyız.